صنعت فضایی در میان کشورهای عضو گروه بریکس با سرعتی بیسابقه در حال تحول است. گزارشهای اخیر نشان میدهند که همکاریهای فناورانه و دستاوردهای بومی این کشورها، توازن قدرت را در عرصه خارج از جو زمین جابهجا کرده است. در این میان، جمهوری اسلامی ایران با تمرکز بر زیستفضا، مصر با تکیه بر دانش بومی ماهوارهسازی و هند و چین با توسعه زیرساختهای پرتاب، قطبهای جدیدی از قدرت فضایی را شکل دادهاند.
ایران، بازگشت مقتدرانه به حوزه زیستفضا
حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران، در بیانیهای از پیشرفتهای چشمگیر در حوزه کپسولهای زیستی خبر داد. کپسول جدید ایرانی که اکنون در مراحل نهایی طراحی و ساخت قرار دارد، نمادی از نبوغ مهندسی ایرانی در شرایط محدودیت است. به گفته سالاریه، وزن این کپسول با بازنگریهای فنی دقیق از ۱۵۰۰ کیلوگرم به حدود ۷۰۰ کیلوگرم کاهش یافته است. این کاهش وزن چشمگیر بدون فدا کردن کارایی انجام شده و در واقع مدل جدید، بازدهی بسیار بالاتری نسبت به نمونههای قبلی دارد.
هدف اصلی از ساخت این کپسول، انجام پرتابهای زیرمداری در سال آینده خورشیدی است. این پرتابها برای آزمایش سیستمهای پیشرفته هدایت، ناوبری و کنترل (GNC) طراحی شدهاند. دقت بالا در تعیین محل فرود، یکی از حیاتیترین ویژگیهای این مدل است که آن را برای حمل موجودات زنده و در نهایت اعزام انسان به فضا در افقهای دورتر آماده میکند. اگرچه آزمایشهای اولیه صرفاً ماهیت فنی و مهندسی دارند، اما این گام ایران را در زمره معدود کشورهای دارای فناوری بازیابی کپسول قرار میدهد.
مصر، ورود به مدار با ماهواره بومی SPNeX
در شمال آفریقا، آژانس فضایی مصر (EgSA) موفقیت بزرگی را جشن میگیرد. ماهواره SPNeX که در کلاس نانو طراحی شده، با موفقیت در مدار اختصاصی خود قرار گرفت و عملیاتی شد. نکته حائز اهمیت در مورد این پروژه، طراحی و اجرای کامل آن توسط مهندسان مصری است. این ماهواره ماموریت دارد لایه یونوسفر زمین و تاثیرات طوفانهای خورشیدی را بررسی کند؛ دادههایی که برای بهبود سیستمهای مخابراتی و موقعیتیابی جهانی حیاتی هستند.
همزمان با این موفقیت، مصر دیپلماسی فضایی خود را نیز تقویت کرده است. میزبانی از هیئتی از موسسه فناوری پکن (BIT) نشاندهنده عزم قاهره برای تعمیق همکاریهای علمی با اعضای بریکس است. این تعاملات میتواند به انتقال تکنولوژی و تعریف پروژههای مشترک در زمینه سنجش از دور و ساخت ماهوارههای بزرگتر منجر شود.
چین، پیشگامی در پرتابهای تجاری و اقتصادی
چین با پرتاب موفقیتآمیز راکت «لیجیان-۱» بار دیگر توانمندی خود را در بخش تجاری فضا به رخ کشید. این راکت حامل ۹ ماهواره بود که در میان آنها، ماهواره UAE-813 متعلق به امارات متحده عربی برای پایش دقیق زمین خودنمایی میکرد. علاوه بر این، چندین ماهواره هواشناسی چینی نیز در این ماموریت به مدار تزریق شدند.
راهبرد فعلی چین بر کاهش هزینههای پرتاب متمرکز است. شرکتهای فضایی این کشور در حال توسعه فناوریهای بازیابی راکت هستند تا بتوانند مانند شرکتهای پیشرو جهانی، از بدنه پرتابگرها مجدداً استفاده کنند. این اقدام نه تنها جایگاه چین را در بازار بینالمللی پرتابهای تجاری تثبیت میکند، بلکه دسترسی کشورهای عضو بریکس به فضا را ارزانتر و سریعتر خواهد کرد.
هند، کارخانه تولید موشک در حیدرآباد
هند تحت رهبری نارندرا مودی، در حال تبدیل شدن به انبار مهمات فضایی جهان است. افتتاح تاسیسات جدید فضایی در حیدرآباد توسط نخستوزیر هند، نقطه عطفی در صنعتیسازی فضا محسوب میشود. این مرکز جدید پتانسیل تولید و مونتاژ یک راکت مداری در هر ماه را دارد که آماری خیرهکننده در مقیاس جهانی است.
مودی در مراسم افتتاحیه، بر نقش کلیدی بخش خصوصی و جوانان متخصص هندی تاکید کرد. او معتقد است که اکوسیستم پرتاب ماهواره در هند اکنون به بلوغی رسیده که میتواند علاوه بر نیازهای داخلی، بخش بزرگی از نیازهای جهانی را پوشش دهد. این مرکز جدید، هند را به یکی از قابلاعتمادترین و پرکارترین بازیگران در عرصه حملونقل فضایی تبدیل میکند.
همافزایی در سایه بریکس
آنچه در فعالیتهای فضایی ایران، مصر، چین و هند مشاهده میشود، یک الگوی هماهنگ از استقلال فنی و همکاری راهبردی است. کشورهای عضو بریکس با اشتراکگذاری دانش و استفاده از توانمندیهای یکدیگر (مانند پرتاب ماهوارههای اماراتی توسط راکتهای چینی یا همکاریهای دانشگاهی مصر و چین)، در حال شکستن انحصار فضایی هستند که دههها در اختیار قدرتهای غربی بود.
توسعه کپسول زیستی در ایران، تنها یک دستاورد نظامی یا علمی ساده نیست؛ بلکه قطعهای از پازل بزرگتری است که در آن کشورهای در حال توسعه، سهم خود را از آینده بشریت در فضا مطالبه میکنند. سال آینده با پرتاب زیرمداری ایران و افزایش ظرفیتهای تولیدی هند، فصل جدیدی در تاریخ اکتشافات فضایی رقم خواهد خورد؛ فصلی که در آن همکاریهای چندجانبه، جایگزین رقابتهای تسلیحاتی قدیمی در فضا میشود. این مسیر، راه را برای حضور پایدار انسان در مدار و فراتر از آن هموارتر خواهد کرد.
منبع خبر : tvbrics.com
نظرات کاربران