آفتاب گرفتن برای بسیاری از افراد، یکی از لذتبخشترین بخشهای فصلهای گرم سال است. بسیاری با هدف داشتن پوستی برنزه و طلایی، افزایش حس شادابی یا گذراندن اوقات فراغت در ساحل و فضای باز، زمان زیادی را زیر نور خورشید سپری میکنند. علاوه بر این، نور خورشید نقش مهمی در تولید ویتامین D در بدن دارد؛ ویتامینی که برای سلامت استخوانها، عملکرد سیستم ایمنی و بسیاری از فرآیندهای بدن ضروری است.
با این حال، قرار گرفتن طولانیمدت و بدون محافظت در برابر اشعههای فرابنفش خورشید (UV)، میتواند سلامت پوست را به خطر بیندازد. آفتابسوختگی، پیری زودرس پوست، ایجاد لکهای پوستی، کاهش خاصیت ارتجاعی پوست و افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست، از مهمترین عوارض قرار گرفتن بیش از حد در معرض نور خورشید هستند.
آفتاب گرفتن سالم به معنای حذف کامل نور خورشید نیست؛ بلکه به رعایت اصولی بستگی دارد که ضمن بهرهمندی از فواید آفتاب، احتمال آسیب به پوست را تا حد امکان کاهش دهد.
بهترین زمان برای آفتاب گرفتن چه ساعتی است؟
یکی از مهمترین عوامل در کاهش آسیبهای ناشی از نور خورشید، انتخاب زمان مناسب برای آفتاب گرفتن است. شدت اشعه فرابنفش معمولاً از حدود ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر به بیشترین میزان خود میرسد. در این ساعات، احتمال آفتابسوختگی و آسیب به سلولهای پوست بهطور قابل توجهی افزایش مییابد.
اگر قصد دارید مدتی را زیر نور خورشید بگذرانید، بهتر است ساعات ابتدایی صبح یا اواخر بعدازظهر را انتخاب کنید. در این زمانها شدت تابش کمتر است و پوست با خطر کمتری مواجه میشود.
البته حتی در این ساعات نیز نباید مدت زیادی بدون محافظت در معرض نور خورشید قرار گرفت.
استفاده از ضدآفتاب را فراموش نکنید
یکی از مهمترین اصول آفتاب گرفتن ایمن، استفاده از ضدآفتاب مناسب است. یک ضدآفتاب با طیف گسترده (Broad Spectrum) که از پوست در برابر اشعههای UVA و UVB محافظت کند، میتواند احتمال آفتابسوختگی و بسیاری از آسیبهای پوستی را کاهش دهد.
برای اثربخشی بهتر، ضدآفتاب باید حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه پیش از قرار گرفتن در معرض نور خورشید روی پوست استفاده شود. همچنین اگر مدت زیادی در فضای باز هستید، شنا میکنید یا تعریق زیادی دارید، لازم است ضدآفتاب را هر دو ساعت یکبار یا طبق دستور محصول تمدید کنید.
فراموش نکنید که قسمتهایی مانند گوشها، گردن، پشت دستها، روی پاها و لبها نیز به محافظت در برابر نور خورشید نیاز دارند.
مدت زمان آفتاب گرفتن را کنترل کنید
یکی از رایجترین اشتباهات، تلاش برای برنزه شدن سریع با ماندن طولانیمدت زیر نور خورشید است. در واقع، پوست برای تولید ملانین و ایجاد رنگ برنزه به زمان نیاز دارد و افزایش مدت قرار گرفتن در معرض آفتاب، الزاماً نتیجه بهتری ایجاد نمیکند.
برعکس، قرار گرفتن بیش از حد زیر نور خورشید میتواند باعث التهاب، آفتابسوختگی، آسیب به DNA سلولهای پوست و تسریع روند پیری پوست شود.
بهتر است آفتاب گرفتن را با زمانهای کوتاه آغاز کنید و در صورت نیاز، بهتدریج مدت آن را افزایش دهید.
از پوست و چشمهای خود محافظت کنید
استفاده از تجهیزات محافظتی، یکی از سادهترین و مؤثرترین راههای کاهش آسیبهای ناشی از نور خورشید است.
کلاه لبهدار میتواند از صورت، گوشها و گردن محافظت کند. لباسهای سبک با بافت متراکم نیز میزان عبور اشعه UV را کاهش میدهند و برای حضور طولانی در فضای باز انتخاب مناسبی هستند.
همچنین استفاده از عینک آفتابی استاندارد با قابلیت محافظت در برابر اشعه فرابنفش اهمیت زیادی دارد، زیرا چشمها نیز مانند پوست در برابر نور شدید خورشید آسیبپذیر هستند.
قبل و بعد از آفتاب گرفتن از پوست مراقبت کنید
قرار گرفتن در معرض نور خورشید میتواند باعث کاهش رطوبت پوست شود؛ بنابراین نوشیدن آب کافی پیش از آفتاب گرفتن و پس از آن اهمیت زیادی دارد.
پس از قرار گرفتن در آفتاب، استفاده از مرطوبکنندهها یا ژل آلوئهورا میتواند به کاهش خشکی، احساس کشیدگی و التهاب پوست کمک کند.
همچنین بهتر است پیش از قرار گرفتن طولانی در معرض نور خورشید، از مصرف محصولات لایهبردار قوی یا ترکیبات فعالی مانند رتینول، اسیدهای لایهبردار (AHA و BHA) یا برخی محصولات درمانی که حساسیت پوست را افزایش میدهند، خودداری کنید؛ مگر اینکه پزشک یا متخصص پوست توصیه دیگری کرده باشد.
آیا آفتاب گرفتن برای همه مناسب است؟
واکنش پوست افراد مختلف به نور خورشید یکسان نیست. افرادی که پوست بسیار روشن دارند، بهراحتی دچار آفتابسوختگی میشوند و معمولاً نسبت به آسیبهای ناشی از اشعه UV حساستر هستند.
همچنین افرادی که تعداد زیادی خال پوستی دارند، سابقه آفتابسوختگی شدید یا سابقه خانوادگی سرطان پوست دارند، باید احتیاط بیشتری به خرج دهند.
از سوی دیگر، مصرف برخی داروها مانند بعضی آنتیبیوتیکها، داروهای ضدآکنه یا داروهای خاص میتواند حساسیت پوست را نسبت به نور خورشید افزایش دهد. در چنین شرایطی، بهتر است درباره میزان مناسب قرار گرفتن در معرض نور خورشید با پزشک مشورت شود.
نبایدهای مهم هنگام آفتاب گرفتن
برای کاهش خطر آسیبهای پوستی، بهتر است از انجام این کارها خودداری کنید:
- آفتاب گرفتن طولانیمدت بدون استفاده از ضدآفتاب.
- خوابیدن زیر نور مستقیم خورشید برای مدت طولانی.
- نادیده گرفتن علائم اولیه آفتابسوختگی مانند قرمزی، درد، سوزش یا التهاب.
- استفاده از روغنها یا محصولات فاقد محافظت در برابر اشعه UV تنها با هدف برنزه شدن سریع.
- قرار گرفتن مداوم در معرض نور خورشید بدون توجه به نوع پوست، سن یا شرایط جسمانی.
- بیتوجهی به نوشیدن آب کافی در روزهای گرم، زیرا کمآبی بدن میتواند اثرات گرما و نور خورشید را تشدید کند.
آیا برنزه شدن سالم امکانپذیر است؟
بسیاری از افراد تصور میکنند اگر پوستشان بهجای سوختگی، برنزه شود، آسیبی به آن وارد نشده است. اما واقعیت این است که برنزه شدن نیز واکنش دفاعی پوست در برابر اشعه فرابنفش محسوب میشود. هرچند برنزه شدن خفیف معمولاً خطر کمتری نسبت به آفتابسوختگی شدید دارد، اما قرار گرفتن مکرر و طولانیمدت در معرض نور خورشید همچنان میتواند به مرور زمان باعث آسیبهای پوستی و تسریع روند پیری پوست شود.
به همین دلیل، متخصصان پوست توصیه میکنند اگر به رنگ برنزه علاقه دارید، همواره از ضدآفتاب استفاده کنید و مدت حضور در آفتاب را مدیریت کنید.
جمعبندی
آفتاب گرفتن میتواند تجربهای لذتبخش و حتی برای سلامت بدن مفید باشد، اما تنها زمانی که با رعایت اصول مراقبتی انجام شود. انتخاب زمان مناسب، استفاده منظم از ضدآفتاب، محدود کردن مدت قرار گرفتن در معرض نور خورشید، محافظت از پوست و چشمها و مراقبت از پوست قبل و بعد از آفتاب گرفتن، مهمترین اقداماتی هستند که احتمال آسیب را کاهش میدهند.
در نهایت، اگرچه داشتن پوستی برنزه برای بسیاری جذاب است، اما سلامت پوست باید همیشه در اولویت قرار داشته باشد. آفتاب گرفتن سالم، بیش از آنکه به مدت زمان حضور زیر نور خورشید وابسته باشد، به آگاهی، رعایت اصول علمی و مراقبت صحیح از پوست بستگی دارد.
بیشتر بدانیم: چند ساعت ضدآفتاب از پوست شما محافظت میکند؟
نظرات کاربران