مجله سیمدخت
0

آشنایی با هنر معرق کاری

آشناایی با هنر معرق کاری
بازدید 33

هنر معرق کاری یکی از فرهنگ‌های زیبا و ارزشمند ایران است که به عنوان یکی از جواهرات هنری اصیل این سرزمین شناخته می‌شود. از میان انواع هنرهای ایرانی، معرق کاری به ویژه در اصفهان به عنوان یکی از نمادهای برجسته این هنر شناخته می‌شود.

این هنر با تاریخی بسیار باستانی در ایران به ارث رسیده است و در ساختارهای تاریخی و معماری کشور، از جمله مساجد، کاخ‌ها و بناهای تاریخی، به عنوان یکی از جلوه‌های فرهنگی و هنری بی‌نظیر به چشم می‌آید. هنرمندان برجسته این حوزه، با اثراتی که از دستانشان خارج شده، تاریخچه‌ای پرافتخار برای هنر معرق کاری در ایران به جا گذاشته‌اند.

آثار هنر معرق کاری به عنوان بخشی از گرانبهاترین و بهترین صنایع دستی ایران شناخته می‌شوند و همواره مورد توجه و تقدیر اهالی هنر و فرهنگ قرار گرفته‌اند. اگر به دنبال شناخت بیشتر از این هنر زیبا هستید، می‌توانید در این مقاله با توصیفات و تحلیل‌های ما همراه شوید.

هنر معرق کاری چیست؟آشناایی با هنر معرق کاری

هنر معرق کاری یکی از زیباترین نمونه‌های هنرهای دستی ایران است که ریشه‌ عمیقی در فرهنگ و تاریخ کشورمان دارد. واژه “معرق” به معنای تکه، رگه و وصله است و این هنر به خلق آثار دستی با استفاده از تکه‌های چوب، فلز، کاشی و سایر ابزارهای سنتی مشهور است. هنرمندان این هنر با چیدمان متنوع این تکه‌ها، از جمله چوب، فلز، کاشی و سایر مواد، تابلوها، ظروف و سایر صنایع دستی با زیبایی‌های منحصربه‌فردی خلق می‌کنند. هنر معرق کاری نیز در تزیینات معماری سنتی ایران به کار گرفته شده است.

نمونه‌های زیبایی از هنر معرق کاری، به خصوص در دورهٔ سلجوقیان که از قرن ششم هجری به یادگار مانده است، نشانگر قدمت و ارزش این هنر هستند. در این آثار با تلفیق مهارت‌های هنری و الهام از اشکال هندسی و نقش‌های سنتی، هنرمندان معرق کاری تولیداتی بی‌نظیر ایجاد کرده‌اند که هنوز هم به عنوان نمونه‌های برجسته این هنر شناخته می‌شوند.آشناایی با هنر معرق کاری

در ابتدا، آثار معرق کاری ایرانی به اندازه بزرگترین تکه‌های چوب و کاشی شکل می‌گرفتند. اما به مرور زمان، آن‌ها به شکل‌های کوچک‌تر و ظریف‌تری تغییر کردند. در بناهای تاریخی شهرهای مختلف ایران مانند تبریز، یزد، کاشان و اصفهان، می‌توان انواع مختلفی از معرق کاری‌های فلزی، چوبی و کاشی را مشاهده کرد.

امروزه، هنر معرق کاری جایگاه ویژه‌ای برای تزیینات داخلی ساختمان‌ها و دکوراسیون مدرن آپارتمان‌ها دارد. در حال حاضر، این هنر به دو شکل سنتی و مدرن در طراحی هتل‌ها، رستوران‌های سنتی، مجتمع‌ها و همچنین آپارتمان‌های مسکونی و تجاری به کار گرفته می‌شود.

با توجه به استقبال از هنر معرق کاری در معماری امروزی، آموزش این هنر در هنرستان‌ها و آموزشگاه‌ها به صورت گسترده‌ای ارائه می‌شود. آموزش معرق کاری در انواع مختلف رشته‌های این هنر از جمله فلز، چوب، فیبر و پلی استر ارائه می‌شود و هنرمندان این حوزه می‌توانند در زمینه‌های مختلفی از معماری گرفته تا فعالیت در کارگاه‌های تولید لوازم منزل و تولید آثار هنری و نمایشگاهی فعالیت کنند.

هنر معرق کاری به دو شکل برجسته و صاف اجرا می‌شود. نوع برجسته دارای جزئیات زیادتری است و هنرمند معرق کار باید دارای مهارت بیشتری برای ایجاد آن باشد. در این روش، آثار سه‌بعدی با استفاده از چند لایه تولید می‌شوند که بسیار زیبا و جذاب هستند.

در هنر معرق کاری، از تکنیک‌های مختلفی استفاده می‌شود که بسته به سلیقه و تجربه هنرمند معرق کار، انتخاب می‌شوند. تکنیک نازک‌کاری معرق از جمله محبوب‌ترین روش‌های استفاده شده در این هنر در ایران است. این تکنیک در بسیاری از شهرها گسترش یافته و با استفاده از تکه‌های بسیار ریز و دقیق، آثار زیبا و دلنشینی خلق می‌شود. در ادامه این مقاله، به معرفی تاریخچه هنر معرق کاری در ایران و انواع مختلف این هنر خواهیم پرداخت.

تاریخچه معرق کاریآشناایی با هنر معرق کاری

اصطلاح “معرق” ریشه‌ای عربی دارد و ورود آن به ایران به زمان حمله اعراب به کشورمان در قرن اول هجری برمی‌گردد. از زمانی که نام “معرق” به عنوان یک کار هنری برای خلق آثار با استفاده از تکه‌های فلز و چوب انتخاب شد، اطلاعات دقیقی در دست نیست، اما نمونه‌هایی از آثار معرق کاری هنرمندان در دوره ایران باستان باقی‌مانده‌اند که نشان می‌دهد این هنر ریشه‌های عمیقی دارد.

قبل از ظهور معرق، اصطلاح “موزاییک” برای توصیف آثاری از این هنر استفاده می‌شد که ریشه‌ی یونانی داشتند. یونانیان باستان با قرار دادن قطعات رنگی از چوب، فلز، و سنگ‌های ارزشمند، آثاری هنری و زیبا ایجاد می‌کردند و آنها را با نام هنر موزاییک می‌شناختند. این هنر در دورهٔ امپراتوری بیزانس در یونان به اوج خود رسید و امروزه نمونه‌های آن در کلیساهای تاریخی این کشور به چشم می‌خورد. متاسفانه، به دلیل از دست رفتن بسیاری از آثار هنری ایرانی در طول زمان، قدمت دقیق هنر معرق‌کاری در کشور ما مشخص نیست.

اگرچه نمونه‌های یونانی و هندی هنر معرق کاری از گذشته‌های دور هنوز به صورت موجود باقی مانده‌اند، اما سبک معرق کاری‌های ایرانی کاملاً متمایز است. به همین دلیل نمی‌توان هنر معرق ایران‌زمین را زیرمجموعه‌ای از آثار هنرمندان دیگر نقاط جهان دانست. معرق کاری روی چوب و معرق کاشی به عنوان دو نمونه کلاسیک ترین اشکال هنر معرق در کشور ما محسوب می‌شوند. این دو عنصر، با توجه به معماری ایرانی اصیل، از دوران‌های قدیمی تا به امروز بسیار مورد توجه و محبوب بوده‌اند.

در شهر سوخته زابل، یکی از قدیمی‌ترین نمونه‌های هنر معرق کاری ایران کشف شده است. این اثر، یک شانه دست‌ساز است که با تزیینات گلی از تکه‌های چوب ساخته شده است. سفالینه‌هایی که در کنار این شانه کشف شده‌اند، اصالت ایرانی این اثر هنری را تأیید می‌کنند.

این آثار به حدود ۵۰۰۰ سال قبل از امروز باز می‌گردند. در زمان‌های هخامنشیان، اشکانیان و سلوکیان، نمونه‌های سالم و باقی‌مانده از هنر معرق کاری ایران باستان یافت نشده است، اما تنها برخی بقایای هنر معرق چوب از آن دوران باقی مانده‌اند که به عنوان شواهدی از قدمت و تاریخچه این هنر ارزشمند محسوب می‌شوند.

در دوران حکومت ساسانی، هنر معرق چوب یکی از هنرهای مورد استفاده بود و به شکل رویه‌های چوبی با زیبایی‌های هندسی در ساختمان‌ها مورد استفاده قرار می‌گرفت. آغاز شکوفایی هنر معرق کاری در ایران را به دوران حکومت سلجوقیان در قرون پنجم و ششم هجری می‌دهند.

در طول زمان و به مرور زمان پس از دوران حکومت سلجوقیان، زیبایی و ظرافت آثار هنری معرق افزایش یافت و آثار این هنر به شکلی بیشتر زیبا و شگفت‌آور ترسیم می‌شدند. مثال‌های برجسته‌ی آثار هنرمندان معرق کار در این دوران به دوره ایلخانیان تعلق دارد. در قرن هشتم هجری، تنوع آثار معرق کاری نیز بیشتر شد و معرق‌هایی با لعاب صدفی به طور گسترده شروع به تداول و استفاده می‌شدند.

آشناایی با هنر معرق کاری

در دوره‌های نهم و دهم هجری، هنر معرق کاری در ایران به اوج خود رسید و تا زمان حکومت صفویان در اوج باقی ماند. آثار برجسته‌ای از این هنر در بناها و آثار هنری شهرهای اصفهان، یزد، کاشان و آران و بیدگل به چشم می‌خورند. در دوران قاجار، معرق کاری بر روی چوب به منظور تزیین وسایل دربار و مبلمان بسیار متداول بود. اما با آغاز سفرهای به اروپا، تحولاتی در سبک طراحی آثار هنرمندان معرق شکل گرفت.

در دوره معاصر، هنر معرق کاری در ایران به طرز چشمگیری گسترش یافته است و آموزشگاه‌های مجهز و متنوعی در شهرهای مختلف این کشور فعالیت خود را آغاز کرده‌اند. استاد “احمد امامی” از جمله پیشگامان آموزش این هنر در دوره معاصر ایران است که در سال ۱۳۱۰ شمسی، نخستین کارگاه منبت و معرق را تأسیس کرد. امروزه، هنر معرق به عنوان یکی از گرانبهاترین و ارزشمندترین آثار هنری در ایران شناخته می‌شود و دارای طرفداران زیادی است.آشناایی با هنر معرق کاری

در دوران معاصر، هنر معرق کاری ابتدا با استفاده از چوب‌های آبنوس، فوفل، گلابی، سنجد و توت برای زیباسازی وسایل چوبی شروع شد و تنها به این پنج رنگ محدود بود. با گذشت زمان، برش‌های خاتم کاری نیز به این هنر افزوده شدند. اعمال رنگ در آثار هنری نیز به ویژه در تابلوی “دو سوارکار” و نقش‌برجسته‌ی زن، به ترتیب آثار اساتید “احمد رعنا” و “عباس شهمیرزادی”، در سال‌های ۱۳۱۳ و ۱۳۱۴ شمسی مشاهده می‌شود. پس از آن، هنرمندان دیگری مانند “علی و خلیل امامی” با استفاده از روش‌های نوین، به کاربرد بیشتر چوب‌های رنگی در تابلوهای معرق پرداختند.

در سال ۱۳۱۶ شمسی، استاد “احمد رعنا” با ساخت تابلوی “شکارگاه”، روشی نوین از هنر معرق را معرفی کردند که از نیمه‌برجستگی بهره می‌برد. از سال ۱۳۳۴ شمسی به بعد، استفاده از رنگ‌های شیمیایی برای افزایش تنوع رنگی در آثار هنری معرق شروع شد و این روند تاکنون ادامه داشته است. در سال ۱۳۴۴ شمسی، “محمد طاهر امامی” با ساخت تابلوی “مرغ و آشیانه”، یک اثر برجسته در هنر معرق ایجاد کرد. از آن زمان به بعد، تحولات گسترده‌ای در زمینه فضاسازی، استفاده از فلزات و سنگ، نمایش نقش در دو سطح و ایجاد عمق در آثار معرق اتفاق افتاده است که تا به امروز ادامه دارد.آشناایی با هنر معرق کاری

از جمله برجسته‌ترین مثال‌های معرق کاری در معماری بناهای تاریخی ایران، می‌توان به گنبد سبز مراغه، آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی، درب شمال غربی وزارت آموزش و پرورش، و مسجد شیخ لطف الله خان اصفهان اشاره کرد. پرویز زابلی، عباس شهمیرزادی، علی امامی، خلیل امامی، و احمد رعنا از برجسته‌ترین اساتید معرق ایران محسوب می‌شوند و در حال حاضر، تابلوهای ارزشمندی از آثار این اساتید در اداره‌کل هنرهای سنتی به چشم می‌خورند.

انواع معرق کاریآشناایی با هنر معرق کاری

هنر معرق کاری انواع گوناگونی دارد که براساس قطعات بریده شده دسته‌بندی می‌شوند. چوب، فلز، کاشی و چرم از معروف‌ترین ابزارهای مورد استفاده در معرق کاری هستند و بر این اساس، آثار هنری معرق نام‌گذاری می‌شوند. این قطعات بر روی زمینه اصلی کار چسبانده می‌شوند که به طور کلی این زمینه‌ها از جنس چوب یا پلی استر هستند. معرق می‌تواند در تهیه وسایل کاربردی، تزیینات بنا و معماری داخلی، و همچنین در وسایل دکوری و تزیینی به کار رود.

به دلیل سهولت دسترسی، انعطاف‌پذیری بالا و متنوع بودن شکل پذیری، استفاده از زمینه چوبی در هنر معرق بین هنرمندان محبوب‌تر است. اگرچه نمونه‌هایی از معرق کاری روی زمینه‌های کاشی، سنگ و فلز نیز در آثار هنری ایرانی مشاهده می‌شود، اما امروزه چوب و پلی استر بیشترین استفاده را در زمینه معرق دارند. معرق کاری روی زمینه چوبی، به عنوان یکی از ساده‌ترین و متداول‌ترین نوع‌های معرق، شناخته می‌شود.

هنر معرق کاری با کاشیآشناایی با هنر معرق کاری

معرق با کاشی، یکی از قدیمی‌ترین نمونه‌های هنر معرق در ایران است که در ساخت بناهای تاریخی بسیاری از آن بهره برده‌اند. این هنر از تکه‌های ریز کاشی در رنگ‌های مختلف برای ساخت اثر هنری یا طراحی بنا استفاده می‌کند. قدمت بالای این هنر در کشور، نشانگر اهمیت و شکوهی است که در گذشته‌های دور به دست آورده است.

از مهم‌ترین ویژگی‌های معرق کاشی می‌توان به تنوع رنگی بالا در این آثار اشاره کرد. برای تولید این اثار هنری، ابزار اصلی تکه‌های کوچک کاشی استفاده می‌شود. در این روش از قطعات کوچک کاشی، سرامیک، موزاییک، آینه و ظروف چینی بهره می‌برند. با این وجود، استفاده از زمینه چوبی برای آثار معرق کاشی در ابعاد بزرگ مناسب نیست؛ زیرا چوب در برابر وزن بالای کاشی مقاومت کمی دارد و به مرور زمان تغییر شکل می‌دهد. برای ساخت تابلوهای بزرگ یا تزیین بناها با معرق کاشی، از زمینه‌های سنگی، فلزی و سفالی استفاده می‌شود.آشناایی با هنر معرق کاری

در هنر معرق کاشی، از انبرهای خاص برای شکستن قطعات کاشی یا مواد دیگر استفاده می‌شود. روش کار در این هنر به طریقی شبیه به دیگر روش‌هاست، اما استفاده از چسب و ابزار مناسب برای انواع کاشی و سرامیک بسیار حیاتی است. نمونه‌های برجسته از این هنر، به ویژه با استفاده از رنگ فیروزه‌ای، در شهرهای مختلف کشور ما مشاهده می‌شود.

معرق کاری با چوبآشناایی با هنر معرق کاری

هنر معرق کاری با چوب، از رونق و گسترشی که پس از معرق کاشی در ایران به دست آورد، بهره می‌برد. با وجود این، به دلیل آسانی کار با چوب، این هنر به سرعت پیشرفت کرد. این نوع هنر معرق با الهام از معرق کاشی شکل گرفته است و اساس کار در این روش با معرق کاری با کاشی بسیار شبیه است.

در هنر معرق، از تکه‌های کوچک برش خورده چوبی برای ساخت اثر هنری استفاده می‌شود. بهترین نوع چوب برای این منظور، چوب‌هایی هستند که دارای بافت متراکم و سفت هستند و رگه و گره ندارند. همچنین، چوب معرق باید به طور کامل خشک باشد تا پس از اتمام کار تغییر شکل ندهد. در این هنر، قطعات ریز چوبی مانند پازلی یک دست کنار یکدیگر قرار می‌گیرند تا هیچ شکاف و درزی بین این قطعات باقی نماند. اندازه مناسب برای ضخامت چوب‌ها در تولید تابلوهای معرق نفیس، بین دو تا سه میلی‌متر است.

در ساخت آثار هنری معرق چوب، استفاده از رنگ‌های طبیعی بسیار رایج است و برای ایجاد تنوع، از چند نوع چوب مختلف استفاده می‌شود. بهترین انتخاب‌ها برای این منظور شامل چوب‌های گلابی، توت، سنجد و آبنوس می‌شود که دارای تفاوت‌های قابل ملاحظه‌ای در رنگ هستند. هرچه تنوع چوب و رنگ در آثار معرق چوب بیشتر باشد، ارزش هنری آن بالاتر می‌رود.

در گذشته، هنر معرق چوب در ساخت بناها به طور گسترده‌ای استفاده می‌شد و امروزه نمونه‌های ارزشمندی از این هنر در شهرهای مختلف ایران باقی‌مانده است. اولین آثار معرق چوب در کشورمان بیشتر برای مصارف کاربردی بودند؛ اما با گذشت زمان، آثار تزیینی نیز با این نوع معرق طراحی شدند.

از معروف‌ترین شاخه‌های تزیینی در این هنر، معرق خاتم است که تلفیقی از هنر معرق و خاتم‌کاری است. هنرمندان برجسته‌ای مانند “علی نعمت”، “عزیزالله ویزایی” و “اکبر سریری” در این زمینه آثار زیبا و برجسته‌ای خلق کرده‌اند. از دیگر نمونه‌های تلفیقی در هنر معرق چوب می‌توان به معرق مشبک، معرق منبت و معرق گره اشاره کرد.

معرق کاری با فلزآشناایی با هنر معرق کاری

در هنر معرق با استفاده از فلز، از جنس‌های گوناگونی از فلزات مانند مس استفاده می‌شود. یکی از نکات حیاتی در این نوع هنر، استفاده از فلزاتی با دوام مناسب و رنگهای ثابت است، تا در طول برش‌ها و پرداخت قطعات ریز، هیچ آسیبی به آن‌ها وارد نشود. در صورتی که در طراحی معرق از ورق‌های ریز فلزی به همراه ترکیبی از تکه‌های چوب یا سایر مواد استفاده شود، توجه به یکسانی ضخامت این اجزا بسیار حیاتی است. مراحل انجام این کار مشابه سایر رشته‌های هنری معرق است، و تنها ابزارهای مناسب برای کار با فلز مانند اره مویی فلزبر برای این منظور استفاده می‌شود.

معرق کاری با چرمآشناایی با هنر معرق کاری

در هنر معرق با چرم، ماده اصلی به‌کار رفته پوست است، و به دلیل خصوصیات خاص خود، پوست بز بهترین انتخاب برای این هنر محسوب می‌شود. طبق اسناد تاریخی، قدیمی‌ترین آثار معرق چرم از دوره پادشاهی تیموریان باقی‌مانده‌اند. این هنر در ابتدا با الگوهای هندسی ساده شروع شد، اما در طول زمان، نقوش اسلیمی و مینیاتوری نیز به آن اضافه شد.

در روش اجرای این هنر، ابتدا نقش یا الگوی موردنظر روی کاغذ پوستی طراحی می‌شود و سپس این کاغذ بر روی لایه‌ی چرم قرار می‌گیرد. سپس نقش یا الگو برش داده می‌شود و با استفاده از قالب‌های حرارتی، برجستگی‌هایی به ضخامت یک تا دو میلی‌متر روی چرم ایجاد می‌شود.

پس از اتمام مراحل برجسته‌سازی، مرحله بعدی این هنر، یعنی نصب قطعات چرم بر زمینه‌ی کار آغاز می‌شود. این هنر نیازمند مهارت و دقت بسیار بالا است و از ارزشمندترین آثار هنری محسوب می‌شود. اما متأسفانه به دلیل پیچیدگی و سختی در تهیه آثار معرق چرم، علاقه‌مندی به این هنر روز به روز کمتر می‌شود. این هنر همچنین به نام “هنر سوخت معرق پوست” نیز شناخته می‌شود و هنرمندان این حوزه دارای مهارت کامل در تهیه پوست، طراحی، معرق‌کاری، منبت‌کاری و دیگر بخش‌های این هنر هستند.

هنر معرق چرم برای تزیینات و طراحی‌های خاص، مانند ساخت جلدهای کتاب‌های ارزشمند، استفاده می‌شود. از بزرگترین مربیان این هنر می‌توان به “میر محمد خوشنویس اصفهانی”، “تقی کلباسی”، “حسین ختایی” و “عفت ختایی” اشاره کرد.

معرق کاری با پلی استرآشناایی با هنر معرق کاری

معرق کاری با استفاده از پلی استر، به عنوان معرق زمینه رنگ نیز شناخته می‌شود و در تزیین ساختمان‌ها و ساخت تابلوهای دکوری مورد استفاده قرار می‌گیرد. این روش ساده‌تری نسبت به سایر روش‌های معرق کاری دارد، زیرا نیازی به برش زمینه کار ندارد.

در این روش، پس از خرد کردن طرح‌های مورد نظر، سطح زمینه با رنگ پلی استر مورد نظر پوشانده می‌شود، به طوری که حجم رنگ به اندازه‌ای است که شیارها با سطح تکه‌های معرق هماهنگ شوند. برای رنگ زمینه از خمیر پلی استر مشکی یا رنگ‌های ابری و بادی استفاده می‌شود، و می‌توان از رنگ‌های مختلف در خمیر پلی استر استفاده کرد، که این بستگی به سلیقه هنرمند دارد. اصلی‌ترین نمونه‌های این نوع معرق کاری را می‌توان در تابلوهای تزیینی مشاهده کرد.

علاوه بر این، در هنر معرق از مواد دیگری مانند صدف، استخوان و سایر مواد به جای چوب، فلز و کاشی استفاده می‌شود. در طی سالیان اخیر، اساتید این رشته نمونه‌های مختلفی از هنر معرق کاری با استفاده از این مواد طراحی کرده و آن‌ها را در نمایشگاه‌های هنری و گالری‌ها به نمایش گذاشته‌اند.

مراحل اجرای معرق کاری

چیدن قطعات چوب، عاج، صدف، فلز و مس برای ساخت آثار هنری معرق از رایج‌ترین فعالیت‌ها است. در این فرآیند، ابتدا ابعاد طرح مورد نظر را مشخص کرده و با استفاده از یک لایه نازک چسب، قطعات را بر روی تخته سه لایه چسبانده می‌شود. از طرح‌های مختلفی مانند گل و مرغ، اسلیمی و مینیاتور برای طراحی نقوش معرق استفاده می‌شود.

برای زمینه کار از تخته‌های چند لایه، نئوپان و کلاف استفاده می‌شود، اما نئوپان به دلیل سنگینی، کاربرد کمتری دارد. سپس با استفاده از کمان اره یا اره مویی، تابلو به قطعات کوچک تقسیم می‌شود، که این بخش از کار نیاز به ظرافت بالایی دارد. انتخاب چوب با رنگ مناسب برای طراحی قسمت‌های کوچک اهمیت دارد.

در مرحله بعدی، قطعات بریده را روی زیرکار مناسب چسبانده و اتصال آنها با میخ‌های ریز یا چسب انجام می‌شود. سپس با استفاده از لایه‌ای از پلی استر، درزها و پستی‌های کار پوشش داده و آن را سنباده نرم می‌کنند. در نهایت، با توجه به تکنیک معرق اثر، پوشش محافظی روی آن قرار می‌دهند که سبب براقی و جلوه زیبایی به کار می‌دهد. اگر آثار هنری به شکل تابلو باشند، پس از اتمام، آنها را در قاب قرار می‌دهند.

انجام معرق با اره موییآشناایی با هنر معرق کاری

اره مویی یکی از ابزارهای اساسی در هنر معرق محسوب می‌شود. از آنجا که هر نوع معرق نیازمند ابزار خاص خود است، انواع مختلفی از اره مویی برای این کار به کار می‌روند. استفاده از اره مویی در هنر معرق، به عنوان یکی از مهم‌ترین مراحل تولید اثر هنری، بسیار حساس و حیاتی است. این ابزار برای تقسیم مواد اولیه مانند چوب، فلز و سایر مواد مورد استفاده در هنر معرق به قطعات کوچکتر استفاده می‌شود.

هنرمندان معرق، اره مویی را در جهت عمودی روی مسیر طراحی قرار می‌دهند تا قطعات معرق را خرد کنند. برای این کار، از انواع مختلفی از اره مویی استفاده می‌شود، مانند اره‌های فلزی برای معرق فلزی، اره‌های چوبی برای معرق چوب و تیغه‌های مناسب برای دیگر مواد مورد استفاده در هنر معرق. این استفاده از انواع مختلف اره‌ها و قسمت‌های آنها بر روی سرعت و یکنواختی برش‌ها تأثیر می‌گذارد. برای مثال، قسمت‌های گرد طراحی باید با سرعت بالاتری بریده شوند تا برش‌ها یکدست و صاف باشند.

مهارت در برش کاری با اره مویی در هنر معرق، تنها با تمرین و تجربه بالا به دست می‌آید. اساتید این هنر با ظرافت بسیار زیادی این فن را اجرا می‌کنند و تکنیک‌های مختلفی برای برش با اره مویی وجود دارد که توسط آنها به کار می‌رود. همچنین، برای کنترل دمای تیغه اره مویی، معمولاً هر چند دقیقه یک لایه نازکی از صابون روی آن مالیده می‌شود.

صدای یکنواخت برش اره مویی نشان‌دهنده‌ی برش صاف و یکنواخت است و این امر نیز به مهارت و تجربه کاری هنرمند بستگی دارد.

ابزار و لوازم مورد نیاز معرق کاریآشناایی با هنر معرق کاری

برای تولید آثار هنری معرق کاری، لازم است از لوازم هنری و ابزارهای مختص این هنر استفاده شود. این ابزارها بسته به نوع معرق کاری، زمینه و تکنیک کاری هنرمند، تفاوت‌هایی دارند، اما بسیاری از آنها در رشته‌های مختلف معرق کار مشترک است. ابزارهای اصلی معرق کاری شامل:

1. مصالح اصلی مانند چوب، چرم، عاج، استخوان، صدف، فلز و غیره.
2. میز کار
3. تخته پیشکار
4. کمان اره
5. تیغه اره مویی، که ممکن است انواع مختلفی نظیر فلزبر، چوب‌بر و گردبر داشته باشد.
6. آچار مشتی
7. موم
8. چسب (سیریش گیاهی)
9. میخ در سه نوع سایه، سنجاقی و کبریتی
10. چکش
11. مته دستی
12. تیغ موکت بری
13. رنده دستی
14. تیزک
15. لیسه
16. دستگاه پولیش
17. سنباده نرم
18. کمپرسور
19. رزین
20. پلی استر

منبت کاری با معرق کاری چه تفاوتی دارد؟آشناایی با هنر معرق کاری

یکی از زیباترین هنرهای ایرانی، منبت کاری و معرق کاری هستند. به دلیل ادغام این دو هنر در بسیاری از آثار هنری، برای برخی افراد تفاوت آن‌ها مشخص نیست. منبت کاری نیز همانند هنر معرق، قدمت زیادی دارد و در آثار و بناهای تاریخی مناطق مختلف ایران نمونه‌های برجسته‌ای از آن دیده می‌شود.

هنر منبت کاری، به کنده کاری روی چوب می‌پردازد و از دوران‌های قدیم به دلیل نیاز به تولید اشیاء ضروری در زندگی، انسان‌ها از ابزارهای با نوک تیز برای حکاکی و کنده کاری روی چوب استفاده می‌کردند. این هنر با گذشت زمان پیشرفت یافت و به عنوان یک شکل هنری برای خلق آثار هنری مورد استفاده قرار گرفت. در مقابل، هنر معرق با قرار دادن قطعات کوچک چوبی کنار هم، آثار هنری را ایجاد می‌کند و کنده کاری روی زمینه کار انجام نمی‌شود.

نوعی از هنر نگارگری را می‌توان در معرق کاری دانست که در آن، تیغه اره به جای رنگ و قلموی نقاشی مورد استفاده قرار می‌گیرد. در هر دو هنر منبت و معرق، از ابزارهایی با نوک تیز و برنده استفاده می‌شود. در منبت کاری، این ابزارها برای تراشیدن و کنده کاری، در حالی که در معرق کاری برای خرد کردن و برش تکه‌های کوچک‌تر به کار می‌روند. در منبت کاری، به جای چسباندن تکه‌های کوچک کنار هم، از حکاکی، برجسته‌سازی و پیکرتراشی استفاده می‌شود. این سه کار برای حجم‌دهی به تندیس‌ها و آثار هنری چوبی انجام می‌شوند.

در پایان کار منبت کاری، بخشی از حجم چوبی مورد نظر از زمینه کار بیرون می‌زند و برجستگی‌ها و فرورفتگی‌هایی ایجاد می‌شود؛ اما در هنر معرق، اصل کار بر روی سطح استوار است و تکه‌های کوچک بر روی سطح قرار می‌گیرند. امروزه در هر دو هنر منبت و معرق، بیش از ۶۰ نوع چوب مختلف استفاده می‌شود که دارای رنگ و درجه سختی‌های متفاوتی هستند.آشناایی با هنر معرق کاری

تفاوت‌های اساسی بین هنر منبت کاری و معرق کاری اغلب در مورد مواد اولیه استفاده شده در هر یک از این هنرها مشخص می‌شود. به عنوان مثال، در معرق کاری، استفاده از چوب‌های روغنی مانند چوب پسته و بادام امکان‌پذیر نیست. زیرا پس از خشک شدن، شوره سفید رنگی روی سطح آثار ظاهر می‌شود که باعث کاهش ارزش هنری آن می‌شود. همچنین، این چوب‌ها ممکن است چربی خود را روی سایر بخش‌های آثار منتشر کنند و این موضوع می‌تواند کیفیت کار را تضعیف کند.

علاوه بر این تفاوت‌های اساسی، ویژگی‌های فراگیر دیگری هم در هر یک از این هنرها وجود دارد که از نظر تخصصی قابل تشخیص است. برخی از این ویژگی‌ها شامل جزئیات دقیق در منبت کاری و نکات حیاتی در معرق کاری می‌باشد که توسط متخصصان و علاقه‌مندان به این هنرها تشخیص داده می‌شود.

امروزه، بسیاری از هنرمندان از تلفیق این دو هنر برای خلق آثاری منحصر به فرد و جذاب استفاده می‌کنند. این ترکیب می‌تواند به آثار هنری یک زندگی جدید و جذاب بخشیده و در نتیجه، تنوع بیشتری را در دنیای هنر ایجاد کند.

در این مقاله، به معرفی هنر معرق کاری و انواع مختلف آن پرداختیم. امیدواریم برایتان مفید بوده باشد.

اگر از این مطلب بهره بردید از پست آینه کاری: هنری اصیل برای فضایی مدرن مجله سیمدخت نیز دیدن فرمایید.

نظرات کاربران

  •  چنانچه دیدگاهی توهین آمیز باشد و متوجه نویسندگان و سایر کاربران باشد تایید نخواهد شد.
  •  چنانچه دیدگاه شما جنبه ی تبلیغاتی داشته باشد تایید نخواهد شد.
  •  چنانچه از لینک سایر وبسایت ها و یا وبسایت خود در دیدگاه استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  •  چنانچه در دیدگاه خود از شماره تماس، ایمیل و آیدی تلگرام استفاده کرده باشید تایید نخواهد شد.
  • چنانچه دیدگاهی بی ارتباط با موضوع آموزش مطرح شود تایید نخواهد شد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *